Απολίθωμα στην Κίνα κάνει την εξέλιξη των δεινόσαυρων «φτερά και πούπουλα»

997382_b Οι εξελικτικοί βιολόγοι συμφωνούν σήμερα ότι τα πτηνά κατάγονται από μια συγκεκριμένη κατηγορία δεινόσαυρων. Τώρα, όμως, η εικόνα περιπλέκεται με την ανακάλυψη ενός δεινόσαυρου με πτίλα (πούπουλα) ο οποίος ανήκε σε εντελώς άλλη κατηγορία, που δεν σχετίζεται με τα πουλιά. Η ανακάλυψη ίσως σημαίνει ότι οι δεινόσαυροι ανέπτυξαν πούπουλα πολύ νωρίτερα από ό,τι νόμιζαν οι παλαιοντολόγοι, πιθανώς για μόνωση από το κρύο, ή ακόμα και για λόγους επίδειξης.

 

Φτερωτοί συγγενείς

Πριν από περίπου 235 εκατομμύρια χρόνια, νωρίς στην εξελικτική τους ιστορία, οι δεινόσαυροι χωρίστηκαν σε δύο υφομοταξίες: τα ορνιθίσχια (τα οποία περιλαμβάνουν το διάσημο τρικεράτωψ και το στεγόσαυρο) και τα σαυρίσχια (στα οποία κατάτάσσεται ο τυραννόσαυρος και ο διπλόδοκος). Το αρχαιότερο γνωστό πτηνό, ο Archaeopteryx, όπως και όλα τα σύγχρονα πουλιά, κατάγονται από τα σαυρίσχια.

Φαίνεται όμως και ότι τα ορνιθίσχια είχαν αναπτύξει εξωτερικές δομές που έμοιαζαν με πτίλα. Η ομάδα της Δρ Ζιαοτίνγκ Ζενγκ του Μουσείου Φύσης Σαντόνγκ στην Κίνα παρουσιάζει στο περιοδικό Nature το απολίθωμα ενός ορνιθίσχιου δεινόσαυρου με νηματοειδείς προεξοχές κατά μήκος της ράχης και της ουράς του.

Το άγνωστο μέχρι σήμερα είδος, που ονομάστηκε Tianyulong confuciusi, έζησε πριν από τουλάχιστον 100 εκατομμύρια χρόνια (λίγο αργότερα από τον Archaeopteryx), είχε μήκος περίπου 70 εκατοστά και περπατούσε στα δύο πόδια. Ο Τ.confuciusi βρέθηκε στην επαρχία Λιαονίνγκ της Κίνας, διάσημη στους παλαιοντολόγους, καθώς τα λεπτόκοκκα ιζηματογενή πετρώματα της περιοχής διατήρησαν τα χαρακτηριστικά των δεινόσαυρων με εξαιρετική λεπτομέρεια.

Το εύρημα είναι σίγουρα εντυπωσιακό, δεν αρκεί όμως για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Κατ’ αρχήν, οι επιστήμονες δεν συμφωνούν μεταξύ τους για το κατά πόσο πρόκειται για αληθινά πτίλα. Τα πτίλα των πτηνών είναι γενικά εύκαμπτα με ένα κεντρικό στέλεχος από το οποίο προεξέχουν πτερύγια, ενώ οι δομές του Τ.confuciusi είναι άκαμπτες και χωρίς πτερύγια. Επιπλέον, οι ερευνητές δεν μπορούν να διακρίνουν αν αυτές οι δομές μεγάλωναν εξωτερικά στην επιδερμίδα, όπως τα πούπουλα των πτηνών, ή αν αναπτύσσονταν μέσα από το δέρμα.

Ακόμα κι αν πρόκειται όντως για πτίλα, το μυστήριο παραμένει: άραγε τα πούπουλα εμφανίστηκαν μία φορά στην εξέλιξη των δεινόσαυρων, πριν από το διαχωρισμό τους σε σαυρίσχια και ορνιθίσχια, ή εμφανίστηκαν ανεξάρτητα δύο ή και περισσότερες φορές;